Năng lực tài chính xin giấy phép khai thác khoáng sản: quy định mới nhất

Năng lực tài chính xin giấy phép khai thác khoáng sản là điều kiện bắt buộc mà nhiều hồ sơ gặp vướng mắc. Theo Luật Địa chất và khoáng sản 2024 và Nghị định 193/2025/NĐ-CP (đã được Nghị định 21/2026/NĐ-CP sửa đổi), doanh nghiệp phải chứng minh vốn chủ sở hữu tối thiểu 30% so với tổng mức đầu tư dự án. Bài viết giải thích cách chuẩn bị hồ sơ và những lỗi thường gặp.

Căn cứ pháp lý về năng lực tài chính trong khai thác khoáng sản

Luật Địa chất và khoáng sản số 54/2024/QH15 quy định điều kiện đối với tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép khai thác khoáng sản, trong đó có yêu cầu về năng lực tài chính. Nghị định 193/2025/NĐ-CP ngày 02/7/2025 hướng dẫn chi tiết, cụ thể tại Điều 55 (yêu cầu về năng lực tài chính để thực hiện dự án khai thác khoáng sản).

Nghị định 21/2026/NĐ-CP ngày 16/01/2026 tiếp tục sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 193/2025/NĐ-CP, trong đó có điều kiện, hồ sơ liên quan đến năng lực tài chính. Do đó, khi chuẩn bị hồ sơ, doanh nghiệp nên đọc văn bản hợp nhất thay vì chỉ dựa vào bản nghị định gốc.

Mức vốn chủ sở hữu tối thiểu là bao nhiêu?

Theo Điều 55 Nghị định 193/2025/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân xin cấp phép khai thác phải có vốn chủ sở hữu tối thiểu bằng 30% tổng mức đầu tư của dự án khai thác. Theo nội dung tổng hợp về Nghị định 21/2026/NĐ-CP, tổng mức đầu tư này được xác định không tính thuế giá trị gia tăng, và quy định cũng cho phép chứng minh khả năng thu xếp nguồn vốn tương đương.

Ví dụ minh họa:

Các con số trên chỉ để minh họa cách tính; mức cụ thể của từng dự án phụ thuộc hồ sơ đầu tư đã được thẩm định.

Hồ sơ chứng minh năng lực tài chính gồm những gì?

Cách chứng minh khác nhau tùy thời điểm thành lập của tổ chức xin cấp phép:

• Doanh nghiệp mới thành lập trong năm nộp hồ sơ: cần ít nhất một giấy tờ chứng minh việc góp vốn, ví dụ biên bản giao nhận tài sản góp vốn, giấy chứng nhận phần vốn góp, sổ đăng ký thành viên hoặc cổ đông, quyết định giao vốn của chủ sở hữu, hoặc văn bản chứng minh vốn đầu tư của chủ doanh nghiệp tư nhân.
• Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã mới thành lập trong năm nộp hồ sơ: giấy chứng nhận góp vốn của thành viên, hoặc văn bản chứng minh đã nhận trợ cấp, hỗ trợ, tặng cho và các nguồn thu hợp pháp khác.
• Doanh nghiệp, hợp tác xã thành lập từ năm trước trở về trước: báo cáo tài chính đã được kiểm toán của năm gần nhất.

Người nộp hồ sơ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của hồ sơ năng lực tài chính. Hồ sơ này là một thành phần trong bộ hồ sơ xin cấp giấy phép khai thác khoáng sản theo Điều 61 Nghị định 193/2025/NĐ-CP.

Phân biệt với yêu cầu tài chính khi thăm dò

Giai đoạn thăm dò có yêu cầu riêng tại Điều 26 Nghị định 193/2025/NĐ-CP (đã được sửa đổi): tổ chức phải bảo đảm nguồn tài chính cho 100% dự toán đề án thăm dò, bằng vốn chủ sở hữu, bảo lãnh của ngân hàng hoặc kết hợp cả hai hình thức. Vì vậy, doanh nghiệp không nên nhầm lẫn mức 30% của giai đoạn khai thác với yêu cầu của giai đoạn thăm dò.

Những điểm mới khác liên quan đến cấp phép khai thác

Nghị định 21/2026/NĐ-CP cũng điều chỉnh một số nội dung có thể ảnh hưởng đến kế hoạch xin phép:

• Khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng thông thường: hồ sơ cần có tài liệu về an toàn, bảo vệ môi trường và ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường; có hội đồng tư vấn kỹ thuật thẩm định và kiểm tra thực địa. Thời hạn xử lý hồ sơ cấp mới là 45 ngày.
• Thăm dò xuống sâu, mở rộng: áp dụng với tổ chức đang khai thác hợp pháp khi khu vực liền kề, cùng loại khoáng sản và đã hoàn thành nghĩa vụ liên quan.
• Cắm mốc khu vực: tổ chức được cấp phép phải cắm mốc các điểm khép góc theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
• Lựa chọn tổ chức khai thác: có thứ tự ưu tiên giữa khu vực thuộc diện không đấu giá và khu vực đấu giá quyền khai thác khoáng sản.

Về khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng cho công trình trọng điểm, doanh nghiệp có thể tham khảo thêm quy định theo Nghị quyết 66.4/2025.

Sai sót thường gặp khi chứng minh năng lực tài chính

• Tính 30% trên số liệu cũ, không khớp với tổng mức đầu tư trong dự án đầu tư đã phê duyệt.
• Dùng tài sản thế chấp hoặc nguồn vay để thay vốn chủ sở hữu mà không giải trình được khả năng thu xếp vốn.
• Báo cáo tài chính chưa kiểm toán hoặc kiểm toán không phải năm gần nhất.
• Vốn điều lệ ghi trên giấy đăng ký nhưng chưa góp thực tế, thiếu chứng từ góp vốn.
• Không cập nhật hồ sơ khi điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Năng lực tài chính xin giấy phép khai thác khoáng sản có bắt buộc không?

Có. Đây là một trong các điều kiện cấp giấy phép khai thác và là thành phần của hồ sơ theo Luật Địa chất và khoáng sản 2024 cùng Nghị định 193/2025/NĐ-CP.

2. Doanh nghiệp mới thành lập chứng minh vốn bằng giấy tờ gì?

Doanh nghiệp mới thành lập trong năm nộp hồ sơ cần ít nhất một giấy tờ chứng minh việc góp vốn như biên bản giao nhận tài sản góp vốn, giấy chứng nhận phần vốn góp hoặc quyết định giao vốn của chủ sở hữu.

3. Cung cấp thông tin không trung thực trong hồ sơ tài chính thì sao?

Người đề nghị cấp phép phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của hồ sơ. Hồ sơ không đạt yêu cầu có thể bị từ chối, ngoài ra tùy mức độ có thể bị xử lý theo quy định hiện hành.

Kết luận

Chuẩn bị tốt hồ sơ năng lực tài chính giúp rút ngắn thời gian thẩm định và hạn chế rủi ro bị trả hồ sơ. Do quy định đã được sửa đổi bởi Nghị định 21/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp nên rà soát lại cách tính vốn và giấy tờ chứng minh trước khi nộp. Nếu cần hỗ trợ lập hồ sơ cấp phép khai thác khoáng sản, quý khách có thể liên hệ Công ty Luật LAWPRO, hotline 0936 779 799.