30 Jul

Tư vấn hợp đồng

Tư vấn hợp đồng là việc luật sư cùng doanh nghiệp xây dựng, soạn thảo và rà soát hợp đồng trước khi ký, để mỗi điều khoản phản ánh đúng thỏa thuận thương mại, có hiệu lực pháp luật và bảo vệ được quyền lợi khi đối tác vi phạm. Phần lớn tranh chấp bắt nguồn từ điều khoản viết thiếu, mơ hồ hoặc người ký không đủ thẩm quyền – những lỗi có thể phát hiện trước khi ký.

Vai trò của hợp đồng kinh tế trong hoạt động kinh doanh

Vì sao doanh nghiệp cần tư vấn hợp đồng trước khi ký?

Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ (Điều 385 Bộ luật Dân sự 2015). Khi có tranh chấp, Tòa án hoặc Trọng tài sẽ căn cứ trước hết vào câu chữ của hợp đồng. Nếu câu chữ không rõ, việc giải thích theo Điều 404 Bộ luật Dân sự dễ dẫn đến kết quả khác với ý định ban đầu của doanh nghiệp.

"Hợp đồng kinh tế" là cách gọi từ Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế 1989 (đã hết hiệu lực). Hiện nay, hợp đồng trong kinh doanh chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Dân sự 2015, Luật Thương mại 2005 và luật chuyên ngành.

Tư vấn hợp đồng giúp doanh nghiệp:

Bảo đảm hợp đồng có hiệu lực: chủ thể có năng lực, người ký có thẩm quyền, nội dung không vi phạm điều cấm, hình thức đúng quy định (Điều 117 Bộ luật Dân sự).
Phân bổ rủi ro hợp lý: xác định rõ bên nào chịu rủi ro về giá, tiến độ, chất lượng, sự kiện bất khả kháng.
Tạo sẵn công cụ xử lý vi phạm: phạt vi phạm, lãi chậm trả, quyền tạm ngừng, quyền chấm dứt.
Chủ động chọn cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp, thay vì để mặc định ra Tòa án.

Các điều khoản quan trọng cần rà soát trước khi ký

Mỗi hợp đồng có đặc thù riêng, nhưng doanh nghiệp cần kiểm tra tối thiểu năm nhóm điều khoản dưới đây. Việc rà soát phải đặt trong mối liên hệ giữa hợp đồng, phụ lục kỹ thuật, báo giá, đơn hàng và tài liệu vận hành liên quan.

Các điều khoản quan trọng cần rà soát trước khi ký

Chủ thể và thẩm quyền ký

Người ký phải là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp (Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020) hoặc người được ủy quyền hợp lệ, trong phạm vi ủy quyền (Điều 138, 141 Bộ luật Dân sự). Giao dịch do người không có quyền đại diện xác lập sẽ không làm phát sinh nghĩa vụ đối với doanh nghiệp, trừ một số trường hợp như được doanh nghiệp chấp thuận sau đó (Điều 142 Bộ luật Dân sự). Nên đối chiếu thông tin đăng ký doanh nghiệp và yêu cầu bản sao giấy ủy quyền.

Đối tượng và phạm vi công việc

Hàng hóa cần mô tả rõ chủng loại, quy cách, số lượng, tiêu chuẩn chất lượng. Với dịch vụ hoặc thi công, cần có phụ lục phạm vi công việc chi tiết và quy định về việc phát sinh khối lượng.

Giá, thanh toán và điều chỉnh giá

Cần ghi rõ giá đã gồm thuế VAT hay chưa, đồng tiền thanh toán, từng đợt thanh toán gắn với mốc nghiệm thu nào, hồ sơ thanh toán gồm những gì. Hợp đồng dài hạn nên có cơ chế điều chỉnh giá khi chi phí đầu vào biến động. Khi bên mua chậm trả, bên bán có quyền yêu cầu lãi trên số tiền chậm trả (Điều 306 Luật Thương mại). Nên ghi cụ thể mức lãi.

Tiến độ, giao nhận và nghiệm thu

Nghiệm thu là mốc chuyển rủi ro và phát sinh nghĩa vụ thanh toán. Điều khoản nên quy định thời hạn bên nhận phải kiểm tra, hình thức biên bản, và hệ quả nếu bên nhận im lặng quá thời hạn (ví dụ: coi như đã nghiệm thu).

Chế tài: phạt vi phạm, bồi thường, chấm dứt

Trong hợp đồng thương mại, mức phạt vi phạm không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm (Điều 301 Luật Thương mại). Điều khoản nên ghi rõ bên bị vi phạm được vừa phạt vừa đòi bồi thường. Theo khoản 3 Điều 418 Bộ luật Dân sự, nếu không ghi rõ thì có nguy cơ chỉ được áp dụng phạt. Cũng cần quy định các trường hợp được đơn phương chấm dứt và thủ tục thông báo.

Bất khả kháng và giải quyết tranh chấp

Nên liệt kê cụ thể các sự kiện được coi là bất khả kháng, thời hạn thông báo và chứng từ chứng minh. Nếu chọn trọng tài, thỏa thuận phải bằng văn bản (Điều 16 Luật Trọng tài thương mại 2010) và ghi chính xác tên trung tâm trọng tài. Với hợp đồng có yếu tố nước ngoài, cần thỏa thuận thêm luật áp dụng (Điều 683 Bộ luật Dân sự), ngôn ngữ và bản ngôn ngữ nào có giá trị ưu tiên.

Sai sót phổ biến khiến hợp đồng phát sinh tranh chấp

Nhóm sai sót	Biểu hiện thường gặp	Hệ quả
Hình thức	Không công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở thuộc trường hợp bắt buộc	Có nguy cơ bị tuyên vô hiệu (Điều 129 Bộ luật Dân sự)
Thẩm quyền ký	Trưởng phòng, chi nhánh ký không có ủy quyền	Doanh nghiệp có thể không bị ràng buộc, hoặc ngược lại bị đối tác viện dẫn để từ chối nghĩa vụ
Nội dung	Dùng hợp đồng mẫu, phạm vi công việc chung chung	Bất đồng khi nghiệm thu, phát sinh khối lượng
Thanh toán	Không gắn đợt thanh toán với hồ sơ nghiệm thu	Chậm thu tiền, khó chứng minh công nợ
Chế tài	Phạt quá 8%, không ghi quyền vừa phạt vừa bồi thường	Phần phạt vượt mức không được chấp nhận, thiệt hại không được bù đủ
Giải quyết tranh chấp	Vừa chọn Trọng tài vừa chọn Tòa án, ghi sai tên trung tâm trọng tài	Tranh chấp kéo dài về thẩm quyền

Khi tranh chấp đã xảy ra, LAWPRO hỗ trợ qua dịch vụ tư vấn giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh tế, từ thương lượng đến khởi kiện tại Tòa án, Trọng tài.

Quy trình tư vấn, soạn thảo và rà soát hợp đồng kinh tế của LAWPRO

LAWPRO triển khai dịch vụ theo thông tin thực tế của giao dịch, thay vì chỉ thay tên các bên trên một mẫu hợp đồng. Phạm vi công việc được xác định theo loại hợp đồng, giá trị, mức độ phức tạp và nhu cầu tham gia đàm phán của doanh nghiệp.

Quy trình tư vấn, soạn thảo và rà soát hợp đồng kinh tế của LAWPRO

Tiếp nhận và ký cam kết bảo mật. Doanh nghiệp gửi dự thảo hợp đồng hoặc mô tả giao dịch, mục tiêu thương mại, các điểm đã thống nhất với đối tác.
Phân tích pháp lý. Luật sư xác định luật áp dụng, kiểm tra tư cách pháp lý của đối tác, nhận diện rủi ro theo vị thế của doanh nghiệp (bên mua hay bên bán, bên giao thầu hay nhận thầu).
Soạn thảo hoặc rà soát từng điều khoản. Mỗi điểm sửa đổi đều kèm giải thích lý do và mức độ rủi ro, để doanh nghiệp quyết định giữ hay đàm phán lại.
Hỗ trợ đàm phán và ký kết. Luật sư có thể trực tiếp tham gia làm việc với đối tác. Xem thêm dịch vụ đại diện đàm phán và trung gian hòa giải.
Đồng hành trong quá trình thực hiện. Soạn phụ lục, văn bản thông báo vi phạm, biên bản đối chiếu công nợ khi cần.

LAWPRO không thay thế quyết định kinh doanh của doanh nghiệp, mà giúp doanh nghiệp ký kết khi đã hiểu rõ rủi ro.

Loại hợp đồng LAWPRO thường tư vấn: mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, phân phối, đại lý, gia công (OEM), hợp đồng xây dựng, thuê văn phòng và nhà xưởng, chuyển nhượng vốn góp, nhượng quyền thương mại, chuyển giao công nghệ và li-xăng nhãn hiệu, hợp đồng song ngữ với đối tác nước ngoài.

Câu hỏi thường gặp

Hợp đồng có bắt buộc phải công chứng không? Phần lớn hợp đồng thương mại không bắt buộc công chứng. Chỉ những trường hợp luật quy định mới phải công chứng, chứng thực (khoản 2 Điều 119 Bộ luật Dân sự), như một số hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở.

Hợp đồng không đóng dấu có hiệu lực không? Pháp luật hiện hành không bắt buộc hợp đồng phải đóng dấu để có hiệu lực. Việc sử dụng con dấu do doanh nghiệp tự quyết định (Điều 43 Luật Doanh nghiệp 2020). Trừ khi các bên thỏa thuận hoặc điều lệ quy định khác, chữ ký của người có thẩm quyền là yếu tố quyết định.

Có nên dùng hợp đồng mẫu tải trên mạng? Có thể dùng để tham khảo cấu trúc, nhưng cần điều chỉnh theo giao dịch thực tế và vị thế của doanh nghiệp. Hợp đồng mẫu thường thiếu phụ lục kỹ thuật, điều khoản nghiệm thu và chế tài cụ thể.

Chi phí tư vấn, rà soát hợp đồng được tính thế nào? Chi phí phụ thuộc loại hợp đồng, độ dài, ngôn ngữ và việc luật sư có tham gia đàm phán hay không. LAWPRO báo phí trọn gói trước khi triển khai, sau khi xem dự thảo hoặc mô tả giao dịch.