Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ: Đăng ký nhãn hiệu, bản quyền tác giả

Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ là việc xác lập và bảo vệ quyền của tổ chức, cá nhân đối với nhãn hiệu, tác phẩm, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và các tài sản trí tuệ khác. Với nhãn hiệu, quyền chỉ phát sinh khi được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng; với tác phẩm, quyền tác giả phát sinh tự động nhưng Giấy chứng nhận đăng ký là chứng cứ quan trọng khi có tranh chấp.

Từ ngày 01/4/2026, Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực, rút ngắn thời gian thẩm định đơn và siết trách nhiệm của nền tảng số. 

Vì sao doanh nghiệp cần đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ?

• Xác lập độc quyền theo nguyên tắc nộp đơn đầu tiên. Với nhãn hiệu, người nộp đơn hợp lệ sớm nhất được ưu tiên cấp văn bằng. Dùng trước nhưng đăng ký sau đồng nghĩa với rủi ro mất tên thương hiệu vào tay người khác.
• Có căn cứ pháp lý để xử lý hàng giả, hàng nhái. Cơ quan quản lý thị trường, hải quan, công an và tòa án đều yêu cầu văn bằng bảo hộ hoặc chứng cứ về quyền trước khi vào cuộc.
• Biến thương hiệu thành tài sản. Luật số 131/2025/QH15 bổ sung Điều 8a, lần đầu quy định trực tiếp việc quản lý, khai thác quyền sở hữu trí tuệ như một loại tài sản dùng để góp vốn, thế chấp và đầu tư kinh doanh.
• Tạo niềm tin với đối tác, nhà đầu tư. Danh mục tài sản trí tuệ rõ ràng là nội dung bắt buộc trong thẩm định pháp lý khi gọi vốn, nhượng quyền thương mại hay mua bán doanh nghiệp.

Các đối tượng được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ

LAWPRO tập trung vào hai nhóm doanh nghiệp cần nhất: nhãn hiệu (tên thương hiệu, logo, slogan) và quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc, văn học, phần mềm máy tính, thiết kế.

Điểm mới của Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 doanh nghiệp cần biết

Luật số 131/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 01/4/2026. Những thay đổi tác động trực tiếp tới việc đăng ký và bảo vệ quyền:

Văn bản hướng dẫn hiện hành gồm Nghị định 65/2023/NĐ-CP về sở hữu công nghiệp (được sửa đổi bởi Nghị định 15/2026, 33/2026 và 100/2026/NĐ-CP) và Nghị định 17/2023/NĐ-CP về quyền tác giả, quyền liên quan (được sửa đổi bởi Nghị định 134/2026/NĐ-CP).

Thủ tục đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam

Bước 1: Tra cứu khả năng bảo hộ

Trước khi nộp đơn, luật sư tra cứu cơ sở dữ liệu nhãn hiệu để đánh giá nguy cơ trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn, đồng thời phân nhóm hàng hóa, dịch vụ theo Bảng phân loại Nice. Đây là bước quyết định tỷ lệ thành công và chi phí của cả hồ sơ.

Bước 2: Nộp đơn tại Cục Sở hữu trí tuệ

Hồ sơ gồm tờ khai, mẫu nhãn hiệu, danh mục hàng hóa dịch vụ, giấy ủy quyền (nếu nộp qua đại diện sở hữu công nghiệp) và chứng từ phí, lệ phí. Ngày nộp đơn là mốc xác lập quyền ưu tiên.

Bước 3: Thẩm định hình thức và công bố đơn

Cục Sở hữu trí tuệ kiểm tra tính hợp lệ của đơn, sau đó công bố đơn trên Công báo sở hữu công nghiệp. Kể từ thời điểm này, bên thứ ba có quyền phản đối việc cấp văn bằng.

Bước 4: Thẩm định nội dung

Thời hạn theo luật mới là 5 tháng kể từ ngày công bố đơn; với trường hợp đủ điều kiện thẩm định nhanh là 3 tháng. Nếu bị thông báo dự định từ chối, người nộp đơn có quyền trả lời, lập luận và sửa đổi đơn.

Bước 5: Cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu

Sau khi nộp lệ phí cấp văn bằng, nhãn hiệu được ghi nhận vào Sổ đăng ký quốc gia. Chủ sở hữu cần sử dụng nhãn hiệu thực tế: nhãn hiệu không được sử dụng 5 năm liên tục có thể bị chấm dứt hiệu lực theo yêu cầu của bên thứ ba.

Đăng ký bản quyền tác giả: có bắt buộc không?

Không bắt buộc. Quyền tác giả phát sinh từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định. Tuy nhiên, người có Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không phải chứng minh quyền thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ khi có chứng cứ ngược lại.

Hồ sơ nộp tại Cục Bản quyền tác giả gồm tờ khai, bản sao tác phẩm, giấy tờ chứng minh quyền nộp hồ sơ (quyết định giao việc, hợp đồng thuê sáng tạo, văn bản chuyển nhượng) và văn bản đồng ý của đồng tác giả, đồng chủ sở hữu nếu có. Doanh nghiệp nên đăng ký sớm với logo, phần mềm, nội dung đào tạo, bao bì, nhân vật thương hiệu, và ký thỏa thuận về quyền sở hữu với nhân viên, bên thiết kế thuê ngoài ngay từ đầu.

Dịch vụ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ của LAWPRO

Xác lập quyền

• Tra cứu, đánh giá khả năng bảo hộ và tư vấn chiến lược đăng ký nhãn hiệu;
• Soạn hồ sơ, nộp đơn và theo dõi đơn đăng ký nhãn hiệu, đăng ký bản quyền tác giả;
• Trả lời thông báo thiếu sót, thông báo dự định từ chối của cơ quan đăng ký;
• Gia hạn, sửa đổi văn bằng, ghi nhận thay đổi chủ sở hữu.

Chuyển giao và khai thác quyền

• Soạn thảo, đàm phán và đăng ký hợp đồng chuyển nhượng nhãn hiệu, chuyển nhượng đơn đăng ký;
• Hợp đồng li-xăng chuyển giao quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp;
• Rà soát điều khoản sở hữu trí tuệ trong hợp đồng lao động, hợp đồng nhượng quyền thương mại, hợp đồng thương mại và giao dịch mua bán doanh nghiệp.

Xử lý xâm phạm và tranh chấp

• Phản đối đơn đăng ký nhãn hiệu trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn;
• Yêu cầu hủy bỏ, chấm dứt hiệu lực Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu;
• Gửi thư cảnh báo, yêu cầu nền tảng số gỡ bỏ nội dung xâm phạm;
• Đại diện yêu cầu cơ quan chức năng kiểm tra, tịch thu, xử phạt hành chính hoặc khởi tố vụ án hình sự đối với hàng giả, hàng xâm phạm;
• Đại diện bảo vệ quyền lợi tại tòa án, trọng tài trong tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ.

Vì sao chọn LAWPRO?

• Luật sư trực tiếp xử lý hồ sơ, từ tra cứu đến tranh tụng, không chuyển giao qua nhiều tầng trung gian.
• Kết hợp đăng ký và tranh tụng. Hồ sơ được chuẩn bị với góc nhìn của người sẽ phải bảo vệ nó khi có tranh chấp.
• Phục vụ khách hàng trong nước và nước ngoài tại ba văn phòng Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phí dịch vụ minh bạch, báo giá theo từng nhãn hiệu, từng nhóm hàng hóa dịch vụ trước khi thực hiện.

Câu hỏi thường gặp về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ

Đăng ký nhãn hiệu mất bao lâu?

Theo Luật số 131/2025/QH15, thời hạn thẩm định nội dung đơn nhãn hiệu là 5 tháng kể từ ngày công bố đơn, chưa kể thời gian thẩm định hình thức và công bố. Trường hợp đủ điều kiện thẩm định nhanh, thời hạn thẩm định nội dung là 3 tháng. Thời gian thực tế phụ thuộc vào chất lượng hồ sơ và việc có bị phản đối hay không.

Nhãn hiệu được bảo hộ trong bao lâu?

Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu có hiệu lực 10 năm kể từ ngày nộp đơn và được gia hạn nhiều lần liên tiếp, mỗi lần 10 năm.

Đã đăng ký tên doanh nghiệp thì có cần đăng ký nhãn hiệu không?

Có. Tên doanh nghiệp trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp không phải là nhãn hiệu. Muốn độc quyền sử dụng tên, logo cho hàng hóa, dịch vụ trên toàn quốc, doanh nghiệp phải đăng ký nhãn hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ.

Phát hiện người khác nộp đơn nhãn hiệu giống của mình thì làm gì?

Chủ thể có quyền và lợi ích liên quan được phản đối đơn trong thời hạn luật định kể từ ngày đơn được công bố. Nếu văn bằng đã được cấp, có thể yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng. Cần hành động sớm vì các thời hạn này không được gia hạn.

Hàng nhái bán trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội thì xử lý thế nào?

Chủ thể quyền có thể yêu cầu nền tảng gỡ bỏ nội dung xâm phạm, yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử phạt hành chính, hoặc khởi kiện dân sự. Từ 01/4/2026, tòa án có thể buộc gỡ bỏ, ẩn hoặc vô hiệu hóa truy cập tới nội dung, tài khoản, trang thông tin điện tử xâm phạm.

Nhãn hiệu Việt Nam có được bảo hộ ở nước ngoài không?

Không tự động. Quyền đối với nhãn hiệu có tính lãnh thổ. Doanh nghiệp xuất khẩu cần đăng ký tại từng quốc gia hoặc nộp đơn quốc tế qua Hệ thống Madrid dựa trên đơn hoặc văn bằng tại Việt Nam.

Công ty Luật LAWPRO tư vấn pháp luật trực tiếp qua số hotline 0936 77 97 99.